رجعت نخواهند كرد . افزون بر اين ، تأويل طبرى - كه به تبع عكرمه و ديگران است - ، خلاف ظاهر آيه است و دليلى بر ضرورت و جواز اين تأويل وجود ندارد . « 1 » 5 . « وَ إِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثاقَ النَّبِيِّينَ لَما آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتابٍ وَ حِكْمَةٍ ثُمَّ جاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِما مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَ لَتَنْصُرُنَّهُ قالَ أَ أَقْرَرْتُمْ وَ أَخَذْتُمْ عَلى ذلِكُمْ إِصْرِي قالُوا أَقْرَرْنا قالَ فَاشْهَدُوا وَ أَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ . « 2 » و [ ياد كن ] هنگامى را كه خداوند از پيامبران پيمان گرفت كه هر گاه به شما كتاب و حكمتى دادم ، سپس شما را فرستاده‌اى آمد كه آنچه را با شماست ، تصديق كرد ، البتّه به او ايمان بياوريد و حتماً يارىاش كنيد . [ آن گاه ] فرمود : « آيا اقرار كرديد و در اين باره پيمانم را پذيرفتيد ؟ » . گفتند : آرى ، اقرار كرديم . فرمود : « پس گواه باشيد و من با شما از گواهانم » » . اين آيه از پيمانى جدّى و مؤكّد ياد مىكند كه خدا از پيامبران گذشته گرفته و بر اساس آن بايد به رسول خدا صلى الله عليه و آله ايمان بياورند و او را يارى دهند . خداوند ، اين پيمان را با انواع تأكيدها و اقرار گرفتن و شاهد گرفتن تشديد مىكند . اين يارى هنوز به طور روشن و كامل واقع نشده است و انتظار مىرود در رجعت اتّفاق افتد و اگر اتّفاق نيفتد ، با اين همه تأكيد و پافشارى بر اين پيمان ، سازگار نيست . البتّه مىتوان مصاديق ضعيف‌ترى از يارى را در نظر گرفت كه قبلًا واقع شده باشد . مثلًا به وسيلهء دعوت پيروانشان به پذيرش پيامبرى كه بعد خواهد آمد ، « 3 » يا اين

--> ( 1 ) . عجيب‌تر از كار طبرى ، ابن كثير است كه نظر امام باقر عليه السلام را در كنار نظر ابن عبّاس و قتاده و ديگران ، از جملهء كسانى بر مىشمرد كه رجوع را بازگشت به دنيا قبل از روز قيامت معنا مىكنند ( تفسير ابن كثير : ج 5 ص 366 ) ؛ امّا پس از اين سكوت مىكند و بقيّهء كلام امام باقر عليه السلام را نمىآورد كه اين آيه را دال بر رجعت گروهى ديگر از مردمان مىداند . اين جاست كه ميزان امانتدارى اين مفسّران معلوم مىشود . ( 2 ) . آل عمران : آيهء 81 . ( 3 ) . اين تأويل از سوى بسيارى از مفسّران اهل سنّت ارائه شده است ، از جمله ، طبرى در جامع البيان ( ج 3 جزء 3 ص 332 ) ، نيشابورى در تفسير غرائب القرآن ( ج 2 ص 198 ) ، آل سعدى در تفسير الكريم الرحمن ( ج 1 ص 144 ) ، ابن ابى حاتم در تفسير القرآن العظيم ( ج 2 ص 694 ) و ديگران .